Το χωριό
Η όμορφη Καλλέπεια, χωριό της επαρχίας Πάφου, απλώνεται σε ένα τοπίο απείρου φυσικού κάλλους, διαμελισμένο από τον ποταμό της Έζουσας.

Είναι ένα ημιορεινό χωριό χτισμένο σε υψόμετρο 590 μέτρα. Βρίσκεται μόλις 13 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της πόλης της Πάφου, στη γεωγραφική περιφέρεια των αμπελοχωρίων Λεμεσού και Πάφου.

Ιστορικά στοιχεία
Κατά την περίοδο της φραγκοκρατίας, σύμφωνα με το Μας Λατρί, το χωριό μας διακρινόταν σε Πάνω και σε Κάτω Καλλέπεια. H Πάνω Καλλέπεια, όπως αναφέρει ο ίδιος, ήταν μεσαιωνικό φέουδο Calopes, ενώ η Κάτω ήταν ένα από τα κτήματα της βασιλικής οικογένειας της Κύπρου.

Αξίζει να αναφερθεί πως στο χωριό ανευρέθηκαν κατάλοιπα της αρχαιοελληνικής θρησκείας του θεού των βοσκών, του Πάνα. Αυτά είναι, σύμφωνα με τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, ποικίλα ποιμενικά αφιερώματα, όπως «πιδκιαύλια, δηλαδή φλογέρες, κουδούνια προβάτων και ματσούκες, δηλαδή ποιμενικά ραβδιά».

Μια από τις πιο άσχημες στιγμές που έζησε το χωριό ήταν ο καταστροφικός σεισμός που έπληξε την Πάφο το 1953. Τότε, η Καλλέπεια υπέστη σοβαρές ζημιές.

Ονομασία
Για την ονομασία του χωριού υπάρχουν οι ακόλουθες εκδοχές:
• Η επικρατέστερη εκδοχή για το όνομα του χωριού συνδέεται με μια ετυμολογική εξήγηση. Καλλέπεια, όπως γράφει στο περιοδικό «Η Φωνή των Κοινοτήτων», προήλθε από τη σύνθεση των λέξεων «κάλλος» και «πεια», που σημαίνουν αντίστοιχα «ομορφιά» και «καλός λόγος», επειδή «οι κάτοικοι μιλούσαν με όμορφα λόγια».

• Το όνομα του χωριού, σύμφωνα με τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, συνδέεται με το επίθετο κάλλιστος που σημαίνει ωραιότατος.

• Κάποιοι μελετητές θεωρούν ότι η ονομασία έχει αρχαιοελληνική προέλευση και τη συνδέουν, όπως γράφει η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, με κατάλοιπα της αρχαίας λατρείας του Πάνα, του θεού των βοσκών.

Ασχολίες
Η Καλλέπεια, όπως χαρακτηριστικά γράφει το περιοδικό «Η Φωνή των Κοινοτήτων», είναι από τα πρώτα αμπελουργικά χωριά της Πάφου. Τη δεκαετία του ’80 ήταν το έκτο αμπελοχώρι της επαρχίας Πάφου. Το 1983, 528 εκτάρια καλύπτονταν με καλλιέργειες αμπελιών. Στις μέρες, παρόλο που αμπελοκαλλιέργεια περιορίστηκε, εντούτοις εξακολουθεί να αποτελεί μια από τις βασικές ασχολίες των κατοίκων της Καλλέπειας. Παράλληλα, ασχολούνται με την καλλιέργεια μηλιών, αμυγδαλιών, λεμονιών, πορτοκαλιών αλλά και σιτηρών.

Λίγοι κάτοικοι του χωριού ασχολούνται και με τη κτηνοτροφία. Στο παρελθόν, σαφέστερα το 1983, εκτρέφονταν στο χωριό 114 πρόβατα και 1143 κατσίκες. Στις μέρες, υπάρχουν φάρμες ευρωπαϊκών προδιαγραφών.

Πληθυσμός
Ο πληθυσμός της Καλλέπειας, από το 1881 έως και το 1960, αυξανόταν συνεχώς, αργότερα, όμως, άρχισε να μειώνεται σταδιακά. Η μείωση του πληθυσμού τη δεκαετία του ’60 , όπως υπογραμμίζει η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, είναι «ένα φαινόμενο που παρατηρήθηκε σ’ όλα τα χωριά της περιφέρειας σαν αποτέλεσμα της αστυφυλίας που άρχισε από τότε να αναπτύσσεται». Στις μέρες μας, παρατηρείται αύξηση του πληθυσμού, συγκεκριμένα ενώ το 2001 αριθμούσε μόλις 216 κατοίκους στις μέρες μας ξεπερνούν τους 300. Ο κοινοτάρχης αναφέρει πως «σήμερα σε σύνολο 350 κατοίκων, οι ντόπιοι είναι 200, ενώ οι υπόλοιποι είναι ευρωπαίοι πολίτες». Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζεται η πορεία του πληθυσμού, από το 1881 έως σήμερα.

Χρονολογία Αριθμός κατοίκων Χρονολογία Αριθμός κατοίκων
1881 271 1960 557
1891 309 1973 471
1901 317 1976 482
1911 375 1982 390
1921 411 2001 216
1931 414 σήμερα 300+*
1946 506
*Ο αριθμός αυτός δόθηκε από το Κοινοτικό Συμβούλιο

Εκπαίδευση
Ο Ιερώνυμος Περιστάνης αναφέρει πως τα πρώτα γράμματα στην Καλλέπεια τα δίδαξαν δάσκαλοι από τα γύρω χωριά, καθώς και ο ιερέας του χωριού πριν από το 1870. Αυτοί ήταν ο Κυριάκος Γεροδκιάκος από την Τάλα, ο Γεώργιος Φιλίππου από την Πέγεια και ο ιερέας Χριστόδουλος, ο οποίος, όπως γράφει χαρακτηριστικά η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, «δίδασκε ενώ εργαζόταν στα χωράφια ακολουθούμενος από τους μαθητές του που επαναλάμβαναν το μάθημα μεγαλοφώνως».

Εκκλησίες
Δυο από τις εκκλησίες του χωριού μας είναι αφιερωμένες στον Άγιο Γεώργιο. Στη μια πλευρά της Καλλέπειας βρίσκεται το μικρό εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου, χτισμένο στα θεμέλια παλαιότερου ναΐσκου, ενώ στο κέντρο του χωριού η μεγαλύτερη εκκλησία του Αγίου.

Υπάρχουν, επίσης, οι εκκλησίες του Προφήτη Ηλία, της Αγίας Ελένης, του Αγίου Θεοδώρου, που οικοδομήθηκε στα ερείπια παλαιότερης εκκλησίας, καθώς και του Τίμιου Σταυρού, αρχαίο μνημείο του Τμήματος Αρχαιοτήτων. Υπάρχει και ένα ερειπωμένο εκκλησάκι στο εγκαταλελειμμένο τούρκικο χωριό Μωρό-Νερό, το οποίο βρίσκεται στα νοτιοανατολικά του χωριού και σήμερα τελεί υπό τη διοίκηση του Κοινοτικού Συμβουλίου Καλλέπειας.

Πηγές:
«Η Φωνή των Κοινοτήτων», τ.9, Οκτώβριος 2007
Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια
Κοινοτικό Συμβούλιο Καλλέπειας